Archiwa tagu: zioła dla dzieci

Czosnek niedźwiedzi

Czosnek niedźwiedzi nie jest tak popularny i znany jak poczciwy czosnek pospolity, choć jego właściwości smakowe, zdrowotne i lecznicze są mocno do niego zbliżone. W Polsce jest pod częściową ochroną. Rośnie dziko w wilgotnych lasach liściastych, zagajnikach, buczynach, w pobliżu wód płynących, tworzy przy tym uroczy zielony, białokwitnący dywanik. W smaku wyraźnie czosnkowy, nie jest za to aż tak intensywny i ostry jak pospolity ząbek 🙂 Czosnek niedźwiedzi wydziela fitoncydy, tzn. związki, które hamują rozwój mikroorganizmów chorobotwórczych, grzybów, bakterii. W lesie w jego pobliżu wyraźnie można wyczuć jego zapach.

Surowcem leczniczym jest ziele i same liście, dużo rzadziej cebula. Liście lub całe ziele czosnku niedźwiedziego zbiera się w maju, a cebulki we wrześniu i październiku.

Czosnek niedźwiedzi zawiera:

  • siarczki i wielosiarczki allilowe, glukozynolaty – one odpowiadają za działanie fitoncydowe
  • alliina,
  • tiosiarczki,
  • cysteina,
  • winylodisiarczki,
  • ajoeny,
  • witamina B i C
  • merkaptan,
  • duże ilości soli mineralnych,
  • biokatalizatory z różnych grup chemicznych,
  • selen,
  • flawonoidy, karotenoidy,

Wskazania:

  • miażdżyca
  • nadciśnienie
  • choroby zakaźne
  • rekonwalescencja po chorobach,
  • zapalenia układu moczowego,
  • zapalenia układu pokarmowego,
  • zapalenia układu oddechowego i kaszel, działa wykrztuśnie,
  • przeziębienie, infekcje wirusowe i bakteryjne,
  • zakażenia pierwotniakami i pasożytami,
  • skleroza,
  • cukrzyca,
  • hipercholesterolemia, hiperlipidemia,
  • stan zapalny zatok i oskrzeli,
  • grypa,
  • zakrzepica, zapalenie żył
  • nowotwory,
  • odtruwanie
  • zewnętrznie do leczenia ran, przewlekłych chorób skóry

Działanie: Czosnek niedźwiedzi ma podobne właściwości lecznicze jak czosnek pospolity. Po zbiorze połączenia siarczkowe odpowiedzialne za wiele działań leczniczych czosnku szybko ulegaja rozkładowi , trzeba go zatem dawkować w większych ilościach niż czosnek pospolity. Jest on też bezpieczniejszy – ryzyko działań niepożądanych jest bardzo nikłe. Wyciągi alkoholowe (wodne są dużo słabsze) z czosnku niedźwiedziego hamują rozwój wielu bakterii, w tym: Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Escherichia coli, Proteus mirabilis, Salmonella enteritidis, oraz grzybów: Cladosporium sp., Aspergillus niger, Penicillium Expansum, Candidaipolytica, Mycoderma, Saccharomycopsis fibuligera, Rhizopus nigricans, Geotrichum candidum. Za to działanie odpowiada głównie allicyna. Ekstrakt alkoholowy należy przechowywać w temperaturze do 4 stopni, w wyższej szereg zwiazków ulega w znacznej części rozkładowi. Za działanie antyoksydacyjne odpowiadają flawonoidy, karotenoidy oraz enzymy: katalaza, peroksydaza i dysmutaza ponadtlenkowa.
Obecnie prowadzone są badania nad toksycznością ekstraktów z czosnku niedźwiedziego nad szeregiem komórek nowotworowych różnego typu, które potwierdzają działanie przeciwnowotworowe.

Napar: 1-2 łyżki suchego lub świeżego ziela zalać 2 szklankami gorącego mleka lub wrzątku, popijać 3-4 razy dziennie poo 200 ml

Nalewka: pół szklanki ziela suszonego zalać 400 ml wódki, pozostawić na14 dni; przecedzić, pić 3-4 razy dziennie 102 łyżeczki. Nalewka nadaje sie dla dzieci ale podana w mleku z miodem Zmiany skórne: trądzik, ropne zmiany, owrzodzenia, choroby bakteryjne lub grzybicze przemywać nalewką 3-5 razy w ciągu dnia.
Intrakt: 1 część świeżego ziela zalać 40-60% alkoholu, pozostawić na 14 dni, odcedzić, pić 50 ml raz dziennie. W kaszlu i chorobach układu oddechowego i przeziębieniu na miodzie, po 5-10 ml 3-5 razy dziennie. Dzieciom i zewnętrznie jak w przypadku nalewki wyżej.

A teraz czas na zastosowania kulinarne 🙂 Wysuszone liście mają bardzo przyjemny, charakterystyczny czosnkowy zapach i smak, ale nie są aż tak ostre. Z powodzeniem listki te mozna dodać do twarożku, warto zrobić z nich pesto, doprawiać nimi sosy (zamiast czosnku pospolitego), zupy, posypywać kanapki, dodawać do sałatek, jeść na surowo, przy wyrobie serów dodawać jako dodatek.

Pesto:

  • 3 szklanki liści czosnku niedźwiedziego,
  • ½ szklanki pestek uprażonych pestek dyni lub uprazonych orzechów włoskich
  • 3 łyżki płatków drożdżowych,
  • ¼ szklanki oliwy,
  • 1 lyżeczka soku z cytryny,
  • sól,pieprz wg uznania

Wszystkie składniki oprocz oleju zblendować, na końcu dodać olej, doprawić. Stosować jako sos
do makaronu, ryżu, kasz, pastę do kanapek, dodatek do zup. Przechowywać w lodówce, w słoiku.

Danuta Sobolewska, Irma Podolak, Justyna Makowska-Wąs. Allium ursinum: botanical, phytochemical and pharmacological overview. „Phytochemistry Reviews”. 14, 1, s. 81–97, 2015
Dietrich Frohne: Leksykon roślin leczniczych. Wrocław: MedPharm Polska, 2010, s. 52-53
Łukasz Łuczaj: Dzikie rośliny jadalne Polski. Krosno: Chemigrafia, 2004, s. 54-55
Marian Nowiński: Dzieje upraw i roślin leczniczych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s. 195-196

Pokrzywa

Pokrzywa zwyczajna to jedna z najcenniejszych i najpowszechniej rosnących roślin o wielu właściwościach, bezcennej leczniczej mocy, wspaniałym składzie i nieskończonym potencjale zastosowań, och i ach! 🙂 Znana jest pod nazwami pokrzywa żgajka, parzawka, pokrzywa wielka, pokrzywa dwupienna, pokrzywa parząca, jest nie do pomylenia z żadnym innym łąkowym ziółkiem. Któż bowiem nie został przez nią srodze poparzony?

Pokrzywa jest źródłem bardzo wielu związków, minerałów i witamin, znależć można je w calym zielu, samych liściach oraz w korzeniach. Wiele właściwości pokrzywy ma związek z jej silnym działaniem moczopędnym, dzięki czemu leczy nerki, pozwala pozbywać się, obrzęków, nadmiaru soli, odtruwa, wspiera chorych na reumatyzm i choroby autoimmunologiczne. Ponadto ma działanie przeciwkrwotoczne, rozgrzewające- coś dla osób u których dłonie i stopy zawsze są zimne, odżywcze, przeciwcukrzycowe, przeciwmiażdżycowe, przeciwkamicze, poprawia przemianę materii, pobudzają regenerację tkanek, w anemii -krwiotwórcza, witaminizująca, pomocna w alergii, hamuje stany zapalne w układzie moczowym i pokarmowym, wzmaga naturalną odporność, poprawia stan włosów, skóry i paznokci… I tak bez końca.

Pokrzywę warto pić w łagodzeniu bólu stawów. W okolicach stawów dochodzi do odkładania się złogów i kryształów moczanowych, a także do wzrostu stężenia kwasu moczowego we krwi, pokrzywa dzięki moczopędnemu i saluretycznemu działaniu jest w stanie znacznie ograniczyć te procesy i ułatwia usuwanie już istniejących złogów.

Zewnętrznie preparaty z pokrzywy działają przeciwbakteryjnie, przeciwłojotokowo, przeciwtrądzikowo, przeciwłupieżowo, wzmacniają cebulki, leczą trądzik, łojotokowe zapalenie skóry, poprawiają ukrwienie i koloryt skóry, zapobiegają przetłuszczaniu się włosów. Woda pokrzywowa oczyszcza i pielęgnuje skórę oraz włosy – na końcu napiszę jak ją zrobić :).

Preparaty z kłącza i korzenia pokrzywy przydadzą się panom z łagodnym przerostem prostaty, działanie tych preparatów zmniejszą ból, stan zapalny i obrzęk tego gruczołu. Wynika to z obecności związków będących inhibitorami elastazy leukocytowej, cyklooksygenazy i 5-lipooksygenazy. Obniżają też poziom białka, które wiąże hormony płciowe – estrogeny i androgeny, hamują aromatazę – enzym, który warunkuje przemianę androstendionu do estronu, a testosteronu do estradiolu. Podwyższone stężenie aromatazy u mężczyzn obniża poziom testosteronu i podniesienie poziomu estrogenów, a w efekcie ginekomastię, czyli przerost gruczołów piersiowych.


Pokrzywa zawiera (korzeń nie zawiera jedynie chlorofilu):

  • wit, C – 100-270 mg/100 g,
  • karoten – do 20 mg,
  • chlorofil alfa- i beta-  2,5-5%,
  • ksantofll – 0,12%,
  • wit. K – 0,64%,
  • sole mineralne – dużo żelaza, wapnia, krzemu, manganu, magnezu, potasu, fosforu i miedzi,
  • acetylocholinę,
  • witaminy z grupy B: ryboflawinę, kw. pantotenowy, tiaminę, pirydoksynę,
  • histaminę,
  • kwasy organiczne: mrówkowy, masłowy, kawowy, kumarowy, bursztynowy, palmitynowy, pantotenowy, neochlorogenowy, octowy, szczawiowy, fosforowy, kawoilojabłkowy
  • kwas krzemowy, krzemionkę,
  • acetofenon,
  • garbniki,
  • kwasy: glikolowy, kwas linolowy i linolenowy,
  • lektyny (0,05-0,6%),
  • lecytyna,
  • lignany,
  • kwercetyna,
  • skopoletyna (0,0001-0,01%),
  • serotonina,
  • sterole: β-sitosterol (0,2-1%), stigmasterol, kampesterol
  • terpeny,
  • violaksantyna,
  • antocyjany,
  • kwas pantotenowy,
  • flawonoidy (kemferol, kwercetyna, rutyna, izoramnetyna),

Wskazania:

  • stany zapalne układu moczowego,
  • kamica moczowa,
  • łagodny przerost prostaty (stopień 1 i 2),
  • trądzik, łojotok, choroby skóry (płukanie skóry głowy, okłady)
  • przewlekłe choroby skóry (w dermatologii i kosmetyce, oraz doustnie),
  • słaby wzrost paznokci i włosów,
  • zaburzenia przemiany materii,
  • zatrucia i kuracje odtruwające,
  • obrzęki, w tym na tle niewydolności krążenia i nadciśnienia,
  • skłonności do krwotoków i wybroczyn,
  • zimne dłonie i stopy,
  • niedokrwistość,
  • osłabienie fizyczne i psychiczne,
  • choroby trzustki,
  • choroby reumatyczne,
  • alergie,
  • cukrzyca,
  • miażdżyca,
  • obniżona odporność

Do celów leczniczych ziele i liście zbiera się od maja do czerwca tuż przed kwitnieniem, później tylko 4-6 górnych listków, natomiast korzenie zbiera sie albo wczesną wiosną albo na jesieni.

Dr Różański podaje mnóstwo preparatów jakie można przygotować z pokrzywy TU  I uwaga: dzieci także mogą pić pokrzywę!

Napar: Najpopularniejszym daniem z pokrzywy jest napar, czyli herbatka, można ją pić codziennie: 2 łyżki pokrzywy na 2 szklanki wrzątku, pijemy 3-4 szklanki dziennie na ciepło, na chłodno,zawsze 🙂 Naparem i odwarem można płukać głowę po umyciu w chorobach łojotokowych i łupieżu.
Odwar: Przypomnę, że odwar sporządzamy z części twardszych jak korzeń, kłącze, kora, gałązki (w tym skrzyp): 3 łyżki kłączy i korzeni na 2 szklanki wody: zalać zimną wodą, gotować 5 minut, odstawić na 30, przecedzić , pić 3-4 szklanki dziennie.
Macerat: Zaleta maceratu – niczego nie gotujemy! 4 łyżki świeżego rozdrobnionego ziela lub liści zalewamy 1 szklanką przegotowanej ale ostudzonej wody, pozostawić na 6-8 godzin, odcedzić i pić jak powyżej.
Sok z pokrzywy: Wiele osób korzysta z sokowirówek i wyciskarek, to z pewnością przepis dla nich, choć sok z pokrzywy jest wg mnie ohydny :(, zważywszy jednak na wartości- warto być twardym. Świeże liście lub ziele wycisnąć lub zmielić, zalać ostudzoną, przegotowaną wodą – połową ilości surowca, odstawić na 8 godzin, odcedzić, przechowywać w lodówce do 5 dni. Pić 4 razy dziennie po 2 łyżki. Sok można utrwalić na dłużej przez zalanie alkoholem 40-60% pół na pół, winem w stosunku 1:2 , miodem w stosunku 1:2 lub zasypanie cukrem w stosunku 2:1. Utrwalony sok pić 4 razy dziennie po 1 łyżce.
Nalewka, czyli alkoholatura: pół szkalnki świeżego i rozdrobnionego ziela zalać 300 ml wódki (o temperaturze pokojowej lub gorącego), pozostawić na 14 dni, odcedzić. Można pić zamiast herbat 3-4 razy dziennie po łyżeczce lub stosować na skórę: 1 łyżkę takiego wyciągu rozcieńczyc w połowie szkalnki wody i wcierać w skórę głowy co 2 dni przez 2 tygodnie.
Alkoholomiód pokrzywowy: do wyciągu alkoholowego dodać miodu w proporcji 1:1, pić 3-4 razy dziennie po 1 łyżce.
Miód pokrzywowy: Na 1 łyżeczkę miałko zmielonej pokrzywy dodajemy 1 łyżkę miodu i 10 kropli wódki lub gliceryny, mieszamy i odstawiamy 3 dni. Pić 3 razy dziennie po 1 łyżce. Wstrząsnąć przed użyciem.
Olej pokrzywowy: Największe zastosowanie będzie miał w kosmetyce i dermatologii. Służy do okładów, produkcji domowych kremów, preparatów do odżywienia i poprawy kondycji włosów, do natłuszczania suchej skóry, pękających pięt i zrogowaciałych łokci, kolan, jako maseczka na cerę trądzikową. Połowę szklanki świeżego lub suchego ziela zalać 100 ml oleju o temp. 60o C, pozostawić na 7dni, przefiltrować. Pić 3 razy dziennie po 1 łyżce lub stosować jak wyżej.

Warto spożywać pokrzywę nie tylko w formie typowo farmaceutycznych postaci jak wyżej, pokrzywa jest wdzięcznym materiałem do rozmaitych dzieł kulinarnych. Jadałam już zupę z pokrzywy, pesto, pastę do kanapek, sałatki rozmaite. Poniżej kilka propozycji na zjadanie sporych ilości mikroelementów i witamin w bardzo przystępnej formie 🙂

Pesto z pokrzywy 1:

  • szklanka listków pokrzywy
  • garść migdałów
  • pół szklanki oleju z lnianki, ekologicznego rzepakowego lub takiego jaki nam pasuje (oliwa z oliwek jest bardzo charakterna, ale też może być)
  • 1-2 ząbki czosnku
  • łyżeczka płatków drożdżowych nieaktywnych lub 2 łyżeczki sera parmezan (jest słony,, wtedy lepiej nie dodawać soli)
  • pęczek pietruszki
  • odrobina pieprzu
  • ewentualnie sól i łyżeczka sosu sojowego (opcjonalnie)

Migdały uprażyć, pokrzywę umyć i osuszyć a potem wszystkoo starannie zblendować. Pesto jemy jako sosik do upieczonych warzyw, pastę do kanapek, dodatek do sosów do makaronu…. dowolnie 🙂

Pesto z pokrzywy 2:

  • szklanka listków pokrzywy
  • 1 łyżka nasion dyni
  • 1/3 szklanki oliwy z oliwek
  • 1 ząbek czosnku
  • łyżka płatków drożdżowych nieaktywnych lub łyżka parmezanu (słony!)
  • sól do smaku jeśli wolimy bardziej słone

Tak jak poprzednio – dynię prażymy, blendujemy na drobno z czosnkiem, a potem pokrzywę i całą resztę 🙂

Zupa pokrzywowa 1:

  • 3 garści listków pokrzywy
  • 1 mały por (lub wcale)
  • 1/4 selera
  • 5 ząbków czosnku lub posiekana garść czosnku niedźwiedziego
  • 1/2 łyżeczki gałki muszkatołowej
  • 2 łyżki masła lub oleju kokosowego
  • 1 cebula
  • 4 ziemniaki
  • 2 marchewki
  • 1 pietruszka
  • pieprz, sól
  • 1 gałązka lubczyku
  • natka pietruszki
  • koperek
  • śmietana lub jogurt do zupy

Pokrzywę posiekać w rękawiczkach, warzywa obrać. Rozpuścić tłuszcz, przesmażyć czosnek, cebulę i pora, następnie dodać pozostałe warzywa, gałkę muszkatołową i po chwili wlać 2 litry wody. Po 15 minutach dodać pokrzywe i lubczyk, gotować kolejne 15 mint. Doprawić do smaku, posypać natką pietruszki i koperku, przed podaniem dodać śmietanę lub jogurt. Jeśli ktos lubi, można zblendować 🙂 Tą zupę robiłam i znam, jest warta tej próby!Zupę z pokrzywy można zrobić na bardzo wiele sposobów, dodać ją do zwykłego bulionu, warzywnego lub wywaru, z wędzonką, z jajkiem, można zabielić kwaśną śmietaną, jednak nie wyobrażam jej sobie bez nuty czosnku i gałki muszkatołowej.

Zupa pokrzywowa 2 (z mlekiem kokosowym):

  •  3 litry młodych listków pokrzywy
  • 1 puszka mleka kokosowego
  • 3 litry wody
  • 2 marchewki
  • 1 pietruszka,
  • 2 cebule
  • 3 ziemniaki
  • 2 ząbki czosnku
  • olej
  • sól, pieprz

Cebulę i czosnek zeszklić, dodać bulion, posiekaną pokrzywę i warzywa pokrojone w kosteczkę, doprawić, gotować 20 minut i zblendować. 🙂 Podawać z grzankami, tostami lub świeżym pieczywem wg upodobań :).

Pokrzywa wydaje się, że rośnie wszedzie, ale zdecydowanie lubi miejsca bogate w azot. Ogrodnicy, choć jest ona dla nich uciążliwym chwastem stosują zrobione z niej opryski przeciwko szkodnikom: mszycom, szarej pleśni, przędziorkom, jako nawóz, przyspieszacz kompostowania (bez korzeni i nasion). Robiona przeze mnie gnojówka do tej pory była NIEZAWODNA.
Gnojówka z pokrzywy: Pokrzywę- duży bukiet przed kwitnieniem pociąć i zalać 10 l odstanej wody. Przykryć siatką lub czymkolwiek przewiewnym aby nie wpadały owady. Odstawić, ale uprzedzam, bardzo cuchnie, można dodać mączki skalnej aby tą okropną woń zneutralizować. Gnojówkę mieszać 2 x dzienniea by dobrze ją napowietrzyć, po 2-4 tygodniach fermentacja sie kończy i można używać.

Rozcieńczoną!!!
nawóz: 1:10 lub 1:20 do nawożenia drzew, krzewów owocowych, kwiatów, warzyw- z wyjątkiem czosnku, cebuli, fasoli i grochu

oprysk: 1:20 do oprysków (co 3 dni) przeciw mszycom, przędziorkom, mączniakowi rzekomemu i w chlorozie liści

źródła:

www.rozanski.ch/fitoterapia3.htm
http://www.czytelniamedyczna.pl/3816,wlasciwosci-lecznicze-pokrzywy-zwyczajnej-urtica-dioica-la.html
http://www.czytelniamedyczna.pl/2449,fitoterapia-w-urologii.html
http://agnieszkamaciag.pl/wzmacniajaca-zupa-z-pokrzywy/

Bluszczyk kurdybanek

Bluszczyk kurdybanek ( Glechoma hederacea ) to niska, płożąca się roślinka, która pospolicie i chętnie rośnie i w słońcu i w cieniu, w ziemi żyznej i jałowej, która jeśli pozwoli się jej zapuścić swobodnie korzonki zarośnie miłym dywanem spory obszar. Dawniej nazywano go zaroślana dziewczynka, bluszczyk ziemny, a jako jeden z pierwszych pojawia się tuż po zimie i to z niego przygotowywano dawniej pierwszą zupę. Zielony kolor listków zachowuje nawet pod śniegiem. W lecznictwie ludowym (a znany był juz w Średniowieczu) bluszczyk kurdybanek uznawany był za roślinę czyszczącą krew, moczopędną, pobudzającą trawienie i przyśpieszającą przemianę materii. Surowiec stanowi ziele kurdybanka, czyli cała jego nadziemna część. Zbierać warto go ze stanowisk słonecznych, w tych miejscach bowiem gromadzi większą ilość swoich zdrowotnych składników. Bluszczyk kurdybanek jest zielem, które może być stosowane u małych dzieci. Jest zielem, które stosowane jest przeciw zatruciu ołowiem.

Zawiera:

  • olejek eteryczny (bogaty w kamfen, pinokamfen, pinen, mircen, menton, pulegon),
  • triterpeny i seskwiterpeny (glechomanolid, glechomafuran, kwas ursolowy, kwas oleanolowy i ich pochodne),
  • garbniki (6-7%),
  • flawonoidy (kwercetyna, luteolina, apigenina),
  • kwasy fenolowe (rozmarynowy, ferulowy, kawowy, syryngowy, waniliowy),
  • gorycze,
  • glikozydy saponinowe,

Zwarte w bluszczyku związki działają odtruwająco, poprawiają przemianę materii i zwięszają produkcję moczu. Fenolokwasy, flawonoidy i garbniki mają właściwości tworzenia związków chelatowych z niektórymi metalami i w ten sposób umożliwiają ich usuwanie z zółcią i moczem, a terpeny wiążą się z niektórymi węglowodorami. Flawonoidy odpowiedzialne są za działanie przeciwwysiekowe i przeciwzapalne, garbniki działają odkażająco i ściągająco, saponozydy zwiększają diurezę (produkcję moczu).
Przetwory z bluszczyka zaleca się nie tylko w leczeniu zatruć, ale również w celu ochronienia wątroby przed uszkodzeniem toksycznym, zwiększenia wydzielania żółci, normalizacji perystaltyki przewodu pokarmowego oraz trawienia i wchłaniania.

Działanie:

  • żółciopędne,
  • moczopędne,
  • odtruwająco
  • przeciwzapalne,
  • tonizujące,
  • rozkurczowe,
  • wykrztuśne,
  • wzmacnia odporność- wzmaga leukopoezę, przez co wyraźnie zwiększa liczbę leukocytów,
  • przyśpiesza tętno poprzez wzmacniający (kardiotoniczny) wpływ na serce,
  • reguluje wypróżnienia i przemianę materii,
  • zwiększa zapotrzebowanie organizmu na tlen poprzez przyśpieszenie oddechów (oddychanie staje się głębokie i pełne, a zarazem odbywa się szybciej),
  • zwiększa wydzielanie soku żołądkowego, śliny i soku trzustkowego; polepsza trawienie,

Wskazania:

  • obniżona odporność,
  • choroby układu oddechowego, katar, kaszel,duszności,
  • zawroty głowy i szum w uszach,
  • choroby skórne (okłady z naparu),
  • kamica moczowa i żółciowa,
  • skąpomocz,
  • zastoje żółci,
  • choroby wątroby,
  • skurcze jelitowe i żołądka,
  • zaburzenia trawienia (wzdęcia, odbijanie, burczenie i przelewanie w jelitach, zła perystaltyka jelit),
  • niedokwaśność treści żołądka, brak apetytu, zaparcia, zaburzenia metaboliczne,
  • biegunki,
  • przeziębienie, gorączka,
  • choroby trzustki,

Napar: 2 łyżki suszu zalać 2 szklankami wrzącej wody, odstawić na 20 minut, przecedzić. Pić 3-4 razy dziennie po 200 ml
dzieci wg dr Różańskiego: niemowlęta ważące 3 kg – 8-9 ml, 4 kg – 11 ml, 5 kg – 14 ml, 7 kg – 20 ml, 3-4 razy dziennie dzieci: 1 rok – 25 ml, 3 lata – 40 ml, 7 lat – 68 ml, 10 lat – 90 ml,

Nalewka kurdybankowa – 1/2 szklanki suchego ziela zalać 400 ml wódki, macerować 14 dni, przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dziennie po 1-2 łyżeczki w 50 ml wody lub mleka z miodem.
Intrakt – 1/2 szklanki świeżego ziela przemielonego przez maszynkę lub drobno posiekanego zalać 400 ml gorącego alkoholu 40-60%, macerować 10 dni, przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dienie po 10 ml;
dzieci: 3 lata – 2 ml, 7 lat- 3 ml, 10 lat – 4 ml, 15 lat. – 7-8 ml, w 50 ml wody lub w mleku z miodem
Syrop kurdybankowy – świeże ziele przepuścić przez sokowirówkę, do 100 ml soku wlać 100 ml miodu, dodać 100 g cukru, dodać cynamon oraz sok z 1 cytryny, wymieszać. Zażywać 3-4 razy dziennie po 1-2 łyżki. Syrop kurdybankowy to znakomity lek dla dzieci – podawać 2 łyżeczki tego preparatu 4 razy dziennie, działa on silnie wzmacniająco i wykrztuśnie.

Miód bluszczykowy: suche ziele zmielić w młynku do kawy, na 1 płaską łyżeczkę zmielonego kurdybanka dodać 2 łyżki miodu oraz 10 kropli wódki lub gliceryny, wymieszać. Zażywać 3 razy dziennie po 1 łyżce., dzieciom podawać 1-2 łyżeczki miodu 3-4 razy dziennie.
Zawiesina bluszczykowa: na każdą 1 łyżkę czubatą sproszkowanego ziela dać 5 łyżek gliceryny, 3 łyżki miodu i 2 łyżki dowolnego soku owocowego, wszystko wymieszać. Przed zażyciem wstrząsnąć zawiesiną. Pić 2-3 razy dziennie po 3 łyżki w osłabieniu, rekonwalescencji, chorobach zakaźnych, zaparciach, otyłości i zaburzeniach trawiennych, kaszlu.

Dr Różański proponuje też mieszankę ziół do zatosowania w obniżonej odporności, zbyt niskiej liczbie limfocytów we krwi, zatruciach, zaburzeniach trawienia, chorobach wątroby, nerek i pęcherzyka żółciowego oraz trzustki, zaparciach, ogólne osłabieniu,

  • ziele bluszczyka kurdybanka – 2 łyżki
  • ziele lub korzeń mniszka – 1 łyżka
  • liść (ziele) pokrzywy – 1 łyżka
  • ziele glistnika – 1 łyżka
  • liść babki – 1 łyżka

Wymieszać, robić napar: 2 łyżki mieszanki zalać 2 szklankami wrzątku, odstawić na 20 minut, przecedzić. Pić 4 razy dziennie po 200 ml, dzieci; 1 rok – 30 ml, 3 lata – 40 ml, 7 lat – 68 ml, 10 lat – 90 ml, po 3-4 razy dziennie. 

źródła:
http ://www.rozanski.ch/fitoterapia1.htm
dr Czesław Bańkowski, dr Jan Serwatka: Pożyteczne chwasty. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1977, s. 18‒19
Tadeusz Traczyk: Rośliny lasu liściastego. Warszawa: PZWS, 1959
Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005

Bez czarny – owoc

O bzie czarnym napisałam już kilka słów TU przy okazji omawiania zastosowania jego kwiatu, nie będę sie więc szczególnie powtarzać. Surowcem zielarskim jest i kwiat i owoc, a także mniej popularne i o mniejszym zastosowaniu kora i liście. W tym wpisie wyraźnie skupię się na owocach. Mają one troszkę inne zastosowanie niż popularny w infekcjach wiirusowych kwiat. Owoc bzu również działa napotnie i przeciwgorączkowo, szerzej natomiast działa na metabolizm i układ pokarmowy. Ze względu na obeccność pektyn, antocyjanow, kwasów owocowych, garbników, soli mineralnych, witamin owoce czarnego bzu mają właściwości napotne, moczopędne, przeczyszczające i przeciwbólowe. Jagody bzu oczyszczają z toksyn i szkodliwych produktów przemiany materii, działa odtruwająco. 
Owoc bzu czarnego zbiera się w pełni dojrzały z pewnych, czystych stanowisk z dala od dróg, suszy się go w temperaturze 60-80 stopni. Z owoców bzu robimy soki, dżemy, nalewki, intrakty, i tak jak kwiatów, owoców nie spożywa sie na surowo – dopiero po wysuszeniu lub obróbce termicznej toksyczne związki ulegają dezaktywacji.

Owoc bzu zawiera:

  • glikozyd – sambunigrynę,
  • kwasy (chinowy, chlorogenowy, jabłkowy- 1,18%, szikimowy),
  • węglowodany – ok. 6%,
  • witaminy z grupy B, wit. C i H,
  • karoten,
  • sole – ok. 1%,
  • pektyny – 3,5%,
  • garbniki – ok. 6%,
  • antocyjany,
  • około 60-100 mg witaminy C w 100 gramach owocu

Działanie:

  • reguluje wypróżnienia, lekko przeczyszczające
  • lekko przeczyszcza,
  • wzmacniające ogólnie,
  • napotne, przeciwgorączkowe,
  • odtruwające organizm,
  • moczopędne,
  • przeciwbólowe (w przypadku nerwo- i mięśniobóli),
  • żółciopędne,
  • rozkurczowe,

Wskazania:

  • zaparcia,
  • gorączka,
  • przeziębienie,
  • choroby zakaźne,
  • kaszel,
  • bóle nerwowe,
  • nieżyt oskrzeli i krtani,
  • skąpomocz,
  • zatrucia,
  • choroby wątroby i pęcherzyka żółciowego- lek wspomagająco,
  • choroby alergiczne

Suszone owoce: same jagody suszyć w uchylonym piekarniku w temperaturze 60-80 stopni. Im krócej tym lepiej. Przechowywać w szczelnym słoiku. Na przeziębienie znakomity jest napar z 2-3 łyżek owoców na szklankę wrzątku.

Owoce mrożone: mrozimy świeżo zerwane, czyste, dojrzałe, zdrowe owoce. Warto zamrozić je rozłożone dość luźno, a po 1-2 dniach gdy będą juz zamrożone przełożyć do torebek lub pudełek. Chodzi o to, aby owoce nie były ze sobą posklejane. 🙂 Można spożywać jako dodatek do herbaty, do deserów, z cukrem.
Owoce przed zamrożeniem można przetrzeć przez sito i mrozić w pojemniczkach do lodu. Soczek gotowy 🙂

Sok z bzu (sposób 1, tradycyjny):

Do dużego suchego słoja wsypywać warstwami świeże dojrzałe owoce bzu bez szypułek, przesypując każdą warstwę cukrem, ważne, aby ostatnią górną warstwą był cukier. Zapełniony słoik lekko docisnąć, przykryć nakrętką – nie zakręcać i postawić na parapecie na słońcu na 3 dni. Bez nie powinien fermentować. Po 3 dniach zlać sok, zagotować i przelewać do wyparzonych słoików lub butelek. Zakręcić, odwrócić do góry dnem do ostygnięcia.

Sok z bzu (sposób 2):
Dojrzałe, umyte jagody bzu zmiksować. Na 1 litr otrzymanego soku wsypać 30 dkg cukru, dobrze wymieszać. Przelać do butelek lub słoików, zakręcić. Wstawić do garnka z chłodną wodą i powoli podgrzewać, kiedy woda zacznie falować, sok utrwalać jeszcze przez 10 minut. Pić z herbatką lub jako sok do rozcieńczania.

Sok z bzu z alkoholem:

  • 2 szklanki owoców bzu
  • 4 szklanki wody
  • pól szklanki wódki, brandy lub innego

Wodę zagotować, wsypać owoce bzu i gotować na małym ogniu przez 20 minut. Przecedzić zawartość przez sito wyłożone złożoną gazą, resztę soku wycisnąć ręcznie. Sok gotować tak długo, az pozostanie około 1 szklanki płynu, zdjąc i ostudzić. Ciepły jeszcze sok przelać do wyparzonej i suchej butelki, dodać alkohol, zamknąć. Taki sok można przechować w lodówce przez około 2 miesiące. W przeziębieniu pic 3-4 łyżki dziennie z miodem, mlekiem, herbatką 🙂

Dżem z bzu czarnego:

  • 1 kg owoców bzu
  • sok z 2 cytryn
  • 15 dkg cukru trzcinowego
  • żelfix lub pektyna – dla osób, które nie lubią lejącego się dżemu

Owoce rozgnieść, dodać cukier i gotować około 5 minut aż do rozpuszczenia cukru. Na koniec dodać sok z cytryny, pogotować jeszcze minutkę, przekładać szybko do wyparzonych słoiczków. Taki dżem regularnie zjadany skutecznie przeciwdziała zaparciom.

Konfitura z bzu:

  • 2 kg.owoców czarnego bzu bez ogonków
  • 1 kg cukru (trzcinowyego)
  • 1/2 szklanki wody przegotowanej
  • 2 łyżeczki cynamonu
  • kilka goździków
  • sok z połowy cytryny
  • 3 łyżki ciemnej nalewki, wina lub wódki (opcjonalnie)

Owoce pogotowac z wodą około pół godziny, dodać pozostałe składniki (oprócz alkoholu) i gotowac do zgęstnienia ( w sumie około godziny). Pod koniec dodać 3 łyżki alkoholu, i gorące natychmiast przekładac do wyparzonych słoików. Odwrócić do góry dnem do ostygnięcia.

Bez czarny – kwiat

Bez czarny (Sambucus niger) nazywany też hyćką, holundrem, baźnikiem, gołębią pokrzywą, bzem aptecznym, bzem lekarskim, bzem białym, bzowiną to krzew, którego kwitnienie przypada na maj/ czerwiec. Podobnie jak lipa w lipcu, bez pachnie oszałamiająco, dla wielu zbyt intensywnie i dusząco, jednak pięknie. 🙂
Surowcem zielarskim są kwiaty, owoce, kora i liść bzu czarnego, oba mają ogromne powodzenie w leczeniu przeziębień, infekcji wirusowych, świetnie rozgrzewają w chłodne dni przepędzając chrypki, kaszle, katary i bóle mięśni.
Kwiat bzu czarnego zbiera się z miejsc czystych, znacznie oddalonych od ulic, miast, co nie powinno stanowić problemu, rośnie on bowiem chętnie i gęsto na obrzeżach lasów, wzdłuż pól i łąk (oj tak, lubi słoneczko). Zbieramy całe baldachy – można je rwać lub ciąć sekatorem. Po zbiorze niezwłocznie kwiaty rozkładamy luźno w ciepłym, zacienionym i przewiewnym miejscu aż wyschną i zrobią sie pięknie kremowe.

WAŻNE: Nie spożywamy bzu czarnego na surowo!!! Surowe części rośliny zawierają związki, które w ludzkim organizmie przekształcają się w cyjanowodór – kwas pruski. Zatrucie może objawiać się przyspieszeniem tętna, nudnościami, wymiotami, zimnymi dreszczami, biegunką i bólami głowy. Bez czarny wystarczy wysuszyć, zaparzyć lub zagotować a problem ewentualnego zatrucia znika – wszystkie związki potencjalnie toksyczne zwyczajnie ulegają rozkładowi. To samo dotyczy wielu innych roslin w mniejszym lub większym stopniu a wcale się ich nie obawiamy, np.: fasolka szparagowa, ziemniaki, zatem bez czarny nie jest rosliną trującą 🙂

Kwiat bzu zawiera:

  • flawonoidy – 1,5-4%, w przeliczeniu na kwercetynę,
  • triterpeny – ok. 3% (alfa-amyryna, beta-amyryna – ok. 1%,
  • kwas oleanolowy, kwas ursolowy),
  • fitosterole – 0,11-0,15% (kampesterol, beta-sitosterol, stigmasterol),
  • kwasy fenolowe – 4-5% ( kawowy, masłowy, p-kumarynowy, walerianowy, jabłkowy, chlorogenowy, ferulowy ),
  • olejek eteryczny – 0,15-0,5%,
  • związki mineralne 8-9%,
  • garbniki,
  • glikozyd cyjanhydrynowy (sambunigryna),
  • pektyny,
  • śluzy,
  • związki aminowe (amyloamina, etyloamina, izobutyloamina, cholina),
  • kwas walerianowy,
  • sole potasu,
  • magnez, żelazo, mangan, cynk, sód, fosfor,
  • witaminy A, B1, B2, B3, B6, C 
  • beta-amyrynę, alfa-amyrynę, lupeol, cykloartenol,
  • lipidowce

Działanie:

  • napotne
  • obniżające goraczkę
  • moczopędne
  • wykrztuśne
  • rozrzedzają katar i zalegające wydzieliny w zatokach
  • uszczelniają naczynia krwionośne
  • rozszerzają naczynia wieńcowe
  • przeciwzapalne
  • odtruwające
  • przeciwobrzękowe w okładach (obrzęki, worki pod oczami)

Wskazania:

  • kaszel,
  • zapalenie oskrzeli,
  • katar,
  • przeziębienie,
  • gorączka,
  • zapalenie zatok
  • kruchość naczyń krwionośnych
  • w terapii wspomagającej przerost gruczołu krokowego
  • zapalenie układu moczowego
  • kuracja odtruwająca
  • w zatruciach
  • przewlekłe choroby skóry
  • zapalenie spojówek i tzw. „worki pod oczami” – okłady
  • choroby zakaźne, w tym odra

Napar: 1-2 łyżki kwiatów bzu zalewamy wrzątkiem, po 15 minutach odcedzamy. Napar pić 3-4 razy dziennie w infekcjach i w innych chorobach, a 1-2 razydziennie w przypadku pękających naczyń.
Okłady: napar stosowany na skórę i błony śluzowe działa przeciwzapalnie, antyseptycznie i przeciwobrzękowo, zapobiega powstawaniu „worków i cieni pod oczami”, napar na mleku lub wodzie rozjaśnia cerę i łagodzi przebarwienia skóry.
Napar na wodzie lub mleku moze być podawany już małym dzieciom – po 100 ml 3-4 razy dziennie.

Syrop z kwiatów bzu czarnego:

  • kwiaty bzu czarnego
  • 600 ml wody
  • 1/2 kg cukru
  • 3 cytryny

Do litrowego słoika wsypać świeże kwiaty bzu bez łodyg, docisnąć, kwiaty powinny zapełnić 1/4 objętości słoika. Zalać syropem cukrowym: do 600 ml wody wsypać 1/2 kg cukru i gotować aż cukier rozpuści się. Zalać nim kwiaty, szczelnie zakręcić i wstawić na 2 dni do lodówki. Po 2 dniach przecedzić, do płynu dodać sok z 3 cytryn, doprowadzić do wrzenia. Gotować na małym ogniu pod przykryciem przez 20 minut. Szybko przelać do słoiczków, zakręcić i odwrócić do góry dnem.

Doskonały w przeziębieniach i grypie.

Syrop z kwiatów bzu czarnego (wg dr Rożańskiego):
2 wiaderka- około 8 l kwiatów bzu, przemielić przez maszynkę do mięsa, zalać 10-12 l wody i zasypać 4-5 paczkami kwasku cytrynowego, zagotować i odstawić na noc, przecedzić, odgrzać, dodać 5-6 kg cukru, wymieszać, wlewać do butelek lub słoików, zakręcać na gorąco pokrywkami z uszczelką. Syrop można pić bezpośrednio, można pić jako „lemoniadę” po rozcienczeniu z wodą, jako dodatek do herbaty. Jest to lek który wzmacnia, orzeźwia, jest doskonały na kaszel, zimowe osłabienia, reguluje przemiane materii i odtruwa. W smaku doskonały!

Szampan z kwiatów bzu (wg Herbiness) – ta Kobieta czyni z roślin cuda :). Napój ma zaledwie 1% alkoholu, ale orzeźwia nieziemsko!

  • 6 litrów wody
  • 700 gr cukru
  • 4 obrane cytryny, w plastrach
  • 15 baldachów (kwiatów) dzikiego bzu
  • 2 łyżki octu winnego.

Zagotować litr wody i rozpuścić cały cukier, umieścić wszystkie składniki w naczyniu do fermentacji – np. balonu do produkcji wina. Herbiness doradza wiadro z kranikiem, co z pewnością będzie bardzo praktyczne przy przelewaniu do butelek. Zamknąć jak do produkcji wina – korkiem z rurką. Po tygodniu odcedzony płyn przelać do butelek ale koniecznie pamietać trzeba aby nie były bardzo szczelne. Płyn pracuje, co grozi rozsadzeniem butelki. Po trzech tygodniach jest optymalny, po dłuższym czasie zwiększa się ilośc alkoholu a co za tym idzie – maleje ilośc cukru.

Naleśniki z kwiatami bzu: kwiaty bez szypułek można dodać do surowego ciasta naleśnikowego i usmażyć tak jak zwykle smaży sie nalesniki – kwiaty zupełnie zmieniaja smak ciasta, takie nalesniki są doskonałe z miodem, dżemem, syropem z agawy lub syropem klonowym. Albo obsypane cukrem pudrem… 😉

źródła:
http:// rozanski.li/221/bez-czarny-sambucus-nigra-linne-w-fitoterapii-praktycznej-czas-zbioru-kwiatw/
http:// www.herbiness.com/szampan-z-kwiatow-dzikiego-bzu/
http:// www.e-katalogroslin.pl/plants/6519,bez-czarny-aurea_sambucus-nigra-aurea
 Ireneusz R. Moraczewski, Barbara Sudnik-Wójcikowska, Bożena Dubielecka, Lucjan Rutkowski, Kazimierz A. Nowak, Wojciech Borkowski, Halina Galera: Flora ojczysta — gatunki pospolite, chronione, ciekawe… (CD-ROM: Atlas roślin, słownik botaniczny i multimedialne klucze do oznaczania). Warszawa: Wydawnictwo Stigma, 2000. (pol.)
Lesley Braun, Marc Cohen: Herbs and Natural Supplements, Volume 2: An Evidence-Based Guide. Elsevier Health Sciences, 2015, s. 298-302



Lipa

Lipy to długowieczne drzewa o oszałamiającym zapachu. Na przeziębienie, gorączkę, dreszcze, nasze babunie zaparzały herbatkę lipową z malinowym sokiem i miodem, kwiatami bzu czarnego i owocami rózy. Napar z kwiatów lipy pomaga w kaszlu, zapaleniu gardła, krtani i oskrzeli, gorączce, chrypie, skurczach żołądka i jelit, działa także uspokajajaco i pomaga zasnąć.
Surowcem zielarskim jest zarówno kwiatostan lipy drobnolistnej i wielkolistnej (szerokolistnej) ale też świeżorozwinięte liście. Powinien być zbierany na początku i w czasie kwitnienia, aby w trakcie suszenia nie zawiązywały się owoce, koniecznie w czasie suchej pogody, z drzew rosnących z dala od ulic i miejsc zanieczyszczonych. Surowcem jest też owoc lipy, jednak rzadziej stosowany i mniej popularny.
Z lipowego drewna produkowany jest węgiel leczniczy, stosowany w leczeniu biegunek i zatruć.

Kwiatostan lipy zawiera:

  • kwasy fenolowe: kwas kawowy, galusowy, chinowy i kwas chlorogenowy,
  • flawonoidy-  rutyna, hiperozyd, kwercetyna,
  • olejek eteryczny- 0,02-0,1-0,38% a w nim: farnezol, octan farnezylu, geraniol, eugenol,
  • glikozydoester : tylirozyd, astragalina,
  • śluzy ok. 10%, (osłaniające, zmiękczające, przeciwkaszlowe, łagodzące),
  • fitosterole,
  • garbniki 2%,
  • pektyny,
  • terpeny,
  • sole mineralne,
  • witaminy,
  • seryna,
  • glicyna,
  • treonina,
  • kwas glutaminowy,
  • pektyny,
  • saponiny,
  • procyjanidyny,

Działanie:

  • przeciwgorączkowe i napotne,
  • rozkurczowe
  • moczopedne
  • wzmacniające na naczynia krwionośne
  • antyseptyczne
  • uspokajające (zwłaszcza dobra dla dzieci)
  • powlekające (w kaszlu, podrażnionym gardle)

Działanie po zastosowaniu zewnętrznie:

  • przeciwzapalne -(okłady na oczy z naparu w zapaleniu spojówek i powiek, suchości i piasku w oczach, zmęczeniu, obrzęku, przy cieniach i workach pod oczami),
  • antyseptyczne,
  • nawilżające ,
  • osłaniający,
  • wybielająco na cerę,
  • przeciwświądowe na skóre głowy – płukać głowę i włosy naparem

Napar: 1 łyżkę stołową kwiatostanów lipy, zalać szklanką wrzątku, po 20 minutach odcedzić i odcisnąć, pić 4-6 szklanek dziennie w przeziębieniu, gorączce, bólu gardla i kaszlu. Można dodać miód, sok z malin, sok z bzu czarnego.
Napar z lipy można podawać dzieciom: niemowlęta ważące 3-4 kg – 7,5 ml, 5-6 kg – 11-12 ml, 7-8 kg – 16 ml, dzieciom starszym podaje się 50-100-150 ml 4-5 razy dziennie zależnie od wieku.

W przeziębieniu warto połączyc lipę w równych częściach lub z przewagą lipy z innymi surowcami ziołowymi i pić taki napar:

  • kwiatostan llipy
  • liśc mięty
  • kwiatostan rumianku
  • lisc maliny
  • lisc poziomki
  • owoc i kwiat bzu czarnego
  • owoc dzikiej róży

Napary w przeziębieniu warto osłodzic miodem (słodzimy OSTUDZONE napary!!!), pić z dodatkiem cytryny i naturalnych soków :malinowego, z bzu czarnego, z rokitnika. Można wspierac się też stosując dobre, dopuszczone do stosowania doustnego olejki eteryczne, czyli 100% naturalne i posiadające atest PZH: olejek melisowy, olejek herbaciany, olejek cedrowy, olejek cyprysowy i olejek pichtowy hamują rozwój wirusów i bakterii. Najsilniej przeciwwirusowo działają olejek cedrowy i melisowy, mają udowodnione badaniami działanie.

Nalewka lipowa zalać świeże lub suche kwiaty alkoholem o temperaturze pokojowej, wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dziennie po 5-10 ml w wodzie lub w mleku z miodem. Nalewkę można wymieszać z miodem w proporcji 1:1, który zażywa się 4 razy dziennie po 1 łyżce.

Olej lipowy: pół szklanki świeżych kwiatów zalać 150 ml ciepłego o temp. 40o C oleju lub oliwy; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Olej lipowy stosuje się do celów kosmetycznych, zamiast mleczka oraz do produkcji domowej roboty kremow.

Miód lipowy jest jasny, ma łagodny kwiatowy zapach i lekko ostry smak, zawiera sporo substancji odżywczych. Regularne spożywanie miodu lipowego wzmacnia układ odpornościowy, wspomaga organizm w walce z infekcjami, ogranicza ryzyko wystąpienia chorób serca i krążenia, działa pozytywnie na układ nerwowy i pokarmowy, a także stabilizuje nastrój. Miód lipowy tak jak i napary z lipy poleca sie w przeziębieniach i grypie. Miód lipowy jest cenny w leczeniu osób z alergiami.
Napar lipowy z miodem lipowym lub lawendowym na mleku ułatwia zasypianie. Na godzine przed snem taki napar z miodem podobno działa cuda 🙂

źródła:
Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987
www.rozanski.ch/fitoterapia2.htm
Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990