Archiwa tagu: antyoksydanty

Czosnek niedźwiedzi

Czosnek niedźwiedzi nie jest tak popularny i znany jak poczciwy czosnek pospolity, choć jego właściwości smakowe, zdrowotne i lecznicze są mocno do niego zbliżone. W Polsce jest pod częściową ochroną. Rośnie dziko w wilgotnych lasach liściastych, zagajnikach, buczynach, w pobliżu wód płynących, tworzy przy tym uroczy zielony, białokwitnący dywanik. W smaku wyraźnie czosnkowy, nie jest za to aż tak intensywny i ostry jak pospolity ząbek 🙂 Czosnek niedźwiedzi wydziela fitoncydy, tzn. związki, które hamują rozwój mikroorganizmów chorobotwórczych, grzybów, bakterii. W lesie w jego pobliżu wyraźnie można wyczuć jego zapach.

Surowcem leczniczym jest ziele i same liście, dużo rzadziej cebula. Liście lub całe ziele czosnku niedźwiedziego zbiera się w maju, a cebulki we wrześniu i październiku.

Czosnek niedźwiedzi zawiera:

  • siarczki i wielosiarczki allilowe, glukozynolaty – one odpowiadają za działanie fitoncydowe
  • alliina,
  • tiosiarczki,
  • cysteina,
  • winylodisiarczki,
  • ajoeny,
  • witamina B i C
  • merkaptan,
  • duże ilości soli mineralnych,
  • biokatalizatory z różnych grup chemicznych,
  • selen,
  • flawonoidy, karotenoidy,

Wskazania:

  • miażdżyca
  • nadciśnienie
  • choroby zakaźne
  • rekonwalescencja po chorobach,
  • zapalenia układu moczowego,
  • zapalenia układu pokarmowego,
  • zapalenia układu oddechowego i kaszel, działa wykrztuśnie,
  • przeziębienie, infekcje wirusowe i bakteryjne,
  • zakażenia pierwotniakami i pasożytami,
  • skleroza,
  • cukrzyca,
  • hipercholesterolemia, hiperlipidemia,
  • stan zapalny zatok i oskrzeli,
  • grypa,
  • zakrzepica, zapalenie żył
  • nowotwory,
  • odtruwanie
  • zewnętrznie do leczenia ran, przewlekłych chorób skóry

Działanie: Czosnek niedźwiedzi ma podobne właściwości lecznicze jak czosnek pospolity. Po zbiorze połączenia siarczkowe odpowiedzialne za wiele działań leczniczych czosnku szybko ulegaja rozkładowi , trzeba go zatem dawkować w większych ilościach niż czosnek pospolity. Jest on też bezpieczniejszy – ryzyko działań niepożądanych jest bardzo nikłe. Wyciągi alkoholowe (wodne są dużo słabsze) z czosnku niedźwiedziego hamują rozwój wielu bakterii, w tym: Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Escherichia coli, Proteus mirabilis, Salmonella enteritidis, oraz grzybów: Cladosporium sp., Aspergillus niger, Penicillium Expansum, Candidaipolytica, Mycoderma, Saccharomycopsis fibuligera, Rhizopus nigricans, Geotrichum candidum. Za to działanie odpowiada głównie allicyna. Ekstrakt alkoholowy należy przechowywać w temperaturze do 4 stopni, w wyższej szereg zwiazków ulega w znacznej części rozkładowi. Za działanie antyoksydacyjne odpowiadają flawonoidy, karotenoidy oraz enzymy: katalaza, peroksydaza i dysmutaza ponadtlenkowa.
Obecnie prowadzone są badania nad toksycznością ekstraktów z czosnku niedźwiedziego nad szeregiem komórek nowotworowych różnego typu, które potwierdzają działanie przeciwnowotworowe.

Napar: 1-2 łyżki suchego lub świeżego ziela zalać 2 szklankami gorącego mleka lub wrzątku, popijać 3-4 razy dziennie poo 200 ml

Nalewka: pół szklanki ziela suszonego zalać 400 ml wódki, pozostawić na14 dni; przecedzić, pić 3-4 razy dziennie 102 łyżeczki. Nalewka nadaje sie dla dzieci ale podana w mleku z miodem Zmiany skórne: trądzik, ropne zmiany, owrzodzenia, choroby bakteryjne lub grzybicze przemywać nalewką 3-5 razy w ciągu dnia.
Intrakt: 1 część świeżego ziela zalać 40-60% alkoholu, pozostawić na 14 dni, odcedzić, pić 50 ml raz dziennie. W kaszlu i chorobach układu oddechowego i przeziębieniu na miodzie, po 5-10 ml 3-5 razy dziennie. Dzieciom i zewnętrznie jak w przypadku nalewki wyżej.

A teraz czas na zastosowania kulinarne 🙂 Wysuszone liście mają bardzo przyjemny, charakterystyczny czosnkowy zapach i smak, ale nie są aż tak ostre. Z powodzeniem listki te mozna dodać do twarożku, warto zrobić z nich pesto, doprawiać nimi sosy (zamiast czosnku pospolitego), zupy, posypywać kanapki, dodawać do sałatek, jeść na surowo, przy wyrobie serów dodawać jako dodatek.

Pesto:

  • 3 szklanki liści czosnku niedźwiedziego,
  • ½ szklanki pestek uprażonych pestek dyni lub uprazonych orzechów włoskich
  • 3 łyżki płatków drożdżowych,
  • ¼ szklanki oliwy,
  • 1 lyżeczka soku z cytryny,
  • sól,pieprz wg uznania

Wszystkie składniki oprocz oleju zblendować, na końcu dodać olej, doprawić. Stosować jako sos
do makaronu, ryżu, kasz, pastę do kanapek, dodatek do zup. Przechowywać w lodówce, w słoiku.

Danuta Sobolewska, Irma Podolak, Justyna Makowska-Wąs. Allium ursinum: botanical, phytochemical and pharmacological overview. „Phytochemistry Reviews”. 14, 1, s. 81–97, 2015
Dietrich Frohne: Leksykon roślin leczniczych. Wrocław: MedPharm Polska, 2010, s. 52-53
Łukasz Łuczaj: Dzikie rośliny jadalne Polski. Krosno: Chemigrafia, 2004, s. 54-55
Marian Nowiński: Dzieje upraw i roślin leczniczych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s. 195-196

Forsycja

Kto nie kojarzy pierwszej, żółtokwitnącej oznaki wiosny? To jedna z nielicznych roślin, która najpierw kwitnie, a później wypuszcza liście. Kwiat forsycji zawiera 1% rutyny- flawonoidu, który znamy z popularnego leku – rutinoscorbinu :). Tak wysoka zawartość rutyny w sposób zdecydowany wyróżnia forsycję na tle wszelkich innych roślin z rutyną. Dzięki temu związkowi kwiat forsycji jest surowcem zielarskim, który znajdzie zatosowanie w chorobach krążenia: krwiaki, żylaki, hemoroidy, pajączki, pękające naczynka, zastoinowe choroby zył ale i z objawem zimnych rąk i stóp.
Forsycję zbieramy w fazie rozkwitu, jeszcze nie otwarte lub w pełni otwarte, suszymy w ciemności w temperaturze pokojowej. Suszony surowiec doskonale nadaje się do zrobienia naparu, nalewki, świeże kwiaty do zrobienia intraktu, ale o tym później.

Zastosowań forsycji jest całkiem sporo, choć nie wiedzieć czemu nie jest wcale bardzo popularna w ziołolecznictwie. Jak już wspomniałam – rutyna jest pomocna w chorbach żył i krwiakach, w pękających naczyniach, obrzękach, jest też przeciwwysiękowa i znacznie ogranicza katar podczas chorób infekcyjnych. Kwercetyna ma działanie przeciwalergiczne, stąd śmiało pijamy napary przy kichaniu, okładamy naparem oczy gdy swedzą, tak działa bowiem zespół flawonoidowo- lignanowy, który hamuje uwalnianie histaminy a przez to zmniejsza przepuszczalność śródbłonków, działa antyalergicznie, hamuje cyklooksygenazę prostaglandynową i lipooksygenazę, co hamuje ból i stany zapalne. Superziółko, prawda? 🙂
Z kwiatów forsycji warto zrobić wyciągi alkoholowe – nalewki i intrakty, te bowiem obniżają poziom glukozy we krwi, wzmagają diurezę, działają uspokajająco, rozkurczowo, przeciwzapalnie i przeciwalergicznie. Stabilizują strukturę włókien kolagenowych i elastynowych oraz komórek tucznych (mastocytów, labrocytów). Zastosowane w kosmetykach opóźniają procesy starzenia.

Gałązki wiosenne i jesienne oraz owoce forsycji są źródłem syringiny. Forsycję tak jak inne surowce zawierające kwas syringowy i syringinę można stosować w leczeniu zapalenia wątroby, marskości i stłuszczenia miąższu wątroby, w chorobach autoimmunologicznych wątroby, nerek, gruczołów dokrewnych, endometriozy i łuszczycy. Dr Różański w powyższych chorobach zaleca stosować forsycję wraz z kurkumą, karczochem, ostropestem, rzepikiem, szantą, withanią i lukrecją. Gałązki lub owoce trzeba ekstrahować alkoholem lub przygotować odwar.

Surowymi kwiatkami można dekorować dania, przecież na widok żółciutkich, cieplutkich kwiatków każdy apetyt wzrośnie! Ale uwaga- surowe kwiatki są gorzkawe… Tak jak kwiatki bzu, kwiatki forsycji mozna dodać do naleśników i wszelkich ciast. Najpopularniejszy jest jednak napar, czyli po prostu herbatka 🙂

Forsycja zawiera:

  • flawonoidy: rutyna 1% kwercetyna,
  • saponiny,
  • antocyjany (galaktozyd cyjanidyny, glukozyd cyjanidyny, rutynozyd cyjanidyny),
  • fenolokwasy (kwas chinowy, kawowy, p-kumarowy),
  • lignany (pinorezinol),
  • alkoholi fenolowych (koniferylowy)
  • glikozyd – syringinę

Działanie:

  • uszczelnia naczynia krwionośne,
  • obniża poziom glukozy we krwi,
  • wzmagaediurezę,
  • działa uspokajająco,
  • rozkurczowo,
  • przeciwzapalnie,
  • przeciwalergicznie,
  • stabilizuje strukturę włókien kolagenowych i elastynowych
  • przeciwnowotworowe – gałązki

Napar: 2 łyżki suszonych lub świeżych kwiatów skropić alkoholem (ułatwia wytrawienie rozpuszczalnych w alkoholu skladników, ale nie jest to konieczne), zalać 2 szklankami wrzątku, pozostawić na 20 minut, odcedzić i pić kilka razy w ciągu dnia. Naparu używa się także do okładów na oczy w obrzękach, zapaleniu spojówek, chorobach alergicznych oczu.

Odwar: 1 łyżka gałązek rozdrobnionych zalać 1 szklanką chłodnej wody, ogrzać, gotować na małym ogniu 20 minut, odcedzić. Pić 2 razy dziennie po 100 ml.

Nalewka z forsycji: 100 g suchych kwiatów zalać 500 ml alkoholu etylowego 50%, macerować 14 dni, co 2-3 dni wstrząsając, przefiltrować. Zażywać 2 razy dziennie po 10 ml.

Intrakt z forsycji: 100 g świeżych kwiatów zalać 500 ml alkoholu etylowego 50%, i działać jak w przypadku nalewki 🙂

Intrakt z gałązek: Gałązki ekstrahować gorącym alkoholem 60-65% w proporcji 1 część surowca /5 części alkoholu, gotować 20 minut na wolnym ogniu, Zażywać po 10-15 ml, wino po 30-50 ml 1 raz dziennie.

Syringina w naturze występuje przede wszystkim w zdrewniałych częściach, w gałązkach. Syringinę znaleziono też w gałązkach ligustru, bzu lilaka i jaśminu. Biosynteza syringiny w roślinach jest związana z obecnością kwasów i alkoholi fenolowych, wszystkie one mają działanie przeciwnowotworowe, silnie odkażające, antyseptyczne, przeciwzapalne, antyoksydacyjne i ochronne na miąższ wątroby, nerki, serce, naczynia krwionośne.

źródła:
http://www.poradynazdrowie.manpol.pl
Sundaram Chinna Krishnan, Shanmuga; Pillai Subramanian, Iyyam; Pillai Subramanian, Sorimuthu (2014). „Isolation, characterization of syringin, phenylpropanoid glycoside from Musa paradisiaca tepal extract and evaluation of its antidiabetic effect in streptozotocin-induced diabetic rats”. Biomedicine & Preventive Nutrition4 (2): 105–111
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17628482,
http://rozanski.li/3198/syringina-kwas-syringowy-i-surowce-syringinowe-w-praktycznej-fitoterapii/

Czarnuszka siewna

Czarnuszka siewna należy do moich ulubionych ziółek, wciąż bardzo niedoceniona i zbyt rzadko stosowana jako lek, jest rośliną przyprawową i leczniczą. Surowcem leczniczym są nasiona (Semen Nigellae) zwane „złotem faraonów” , to z nich pozyskiwany jest olej tłusty. Trudno byłoby pozyskać sam olej w warunkach domowych, warto więc kupić sprawdzony, z dobrego źródła, ale jest drogi. Polecam drobno mielić nasionka samodzielnie, najlepiej tuż przed użyciem, bowiem zmielone nasionka czarnuszki są bardzo nietrwałe, za to bardzo łatwo oddają całe swoje bogactwo składników.

czarnuszka

Zawartość:

  • 30%-50% to olej tłusty a w nim 0,4–2,5% olejku eterycznego, w którego
    skład wchodzą: trans-anetol (38,3%), limonen (4,3%), p-cymen (14,8%), karwon
    (4,0%) [16], α-pinen, karwakrol, tymol, 4-terpineol, a także charakterystyczny tymochinon, politymochinon (nigellon), tymohydrochinon, ditymochinon,
  • saponiny,
  • białko
  • alkaloidy (nigellina),
  • kwercetyna,
  • kemferol,
  • fitosterol,
  • kwas gamma-linolenowy,
  • witamina F,
  • witamina E- tokoferole,
  • witamina K- fitochinon,
  • alfa-hederyna – przeciwnowotworowa

Działanie:

  • antyalergiczne
  • hamuje autoagresję (przeciwreumatycznie, przeciwłuszczycowo, w chorobie Hashimoto)
  • antyastmatyczne (rozszerza oskrzela)
  • immunostymulujące
  • odtruwające
  • poprawia trawienie
  • przeciwmiażdżycowe
  • przeciwbólowe i rozkurczowe
  • przeciwcukrzycowe
  • antyoksydacyjne, przeciwzapalne, przeciwwrzodowe i ochronne
    na miąższ wątroby i nerek

Olej czarnuszkowy nie pozbawiony olejku eterycznego jest środkiem przeciwnowotworowym, przeciwgrzybiczym, antybakteryjnym i pierwotniakobójczym, to jeden z niewielu leków mających skuteczne zastosowanie w terapii chorób autoimmunologicznych- toczniu, reumatyzmie, łuszczycy, alergiach, astmie, katarze i w leczeniu trudnogojących sie ran, odleżyn i oparzeń. W lecznictwie zmielone nasiona czarnuszki zwykle zażywa się 2 razy dziennie 2-5 g, olej czarnuszkowy 1-2 razy dziennie po 1 łyżce lub łyżeczce, na czczo jako środek odtruwający, przecipasożytniczy i immunostymulujący, a po jedzeniu jako środek przeciwtrądzikowy i wzmacniający. Jeśli postać oleju jest nie do przyjęcia (smak i zapach dla niektórych jest nie do przejścia) warto zakupić olej w kapsułkach – koniecznie standaryzowany!!! I wszystko jest prostsze 🙂
Swą ogromną moc czarnuszka zawdzięcza substancji, która działa w wielu kierunkach – to tymochinon, po podaniu doustnym wydziela się z żółcią i z wydychanym powietrzem, działając antybakteryjnie i przeciwgrzybiczo.
Preparaty z czarnuszki do samodzielnego wykonania:


Nalewka z czarnuszki:
  zmielone nasiona zalać gorącym alkoholem 40-50% ( 1 część nasion: 5 części alkoholu), pozostawić na kilka tygodni, przefiltrować., zażywać 1 raz dziennie po 1 łyżce przez 2 tygodnie, najlepiej z miodem.

Ziołomiód: 1 łyżka nasion mielonych na 1 łyżke miodu i 1 łyżeczkę wódki lub wina, wymieszać, zażywać 1 raz dziennie po 1 łyżce

Ziołomiód wzmacniający: 100 g mielonej czarnuszki, 10 g anyżu, 20 mielonych goździków, 100ml. miodu,  10 kropli olejku tymiankowego. Spożywać można bezpośrednio ze słoika, 3 łyżeczki dziennie, można dodać do herbatki.
Przepis zaczerpnięty z http: //herbiness.com/czarny-sloik

Całe nasiona stosuje się jako posypka do chleba, mięs, przetworów warzywnych.

Oleju z czarnuszki mozna używać zewnętrznie jako kosmetyku dla skóry trądzikowej, suchej, łuszczącej się, jest też wskazany u osób z zakażeniem nużeńcem (demodex). Okłady z ciepłego oleju lub drobno zmielonych nasion można przykładać w miejsca chorobowo zmienione.

źródła:
dr H. Różański
NIGELLA SATIVA L. – ACTIVE COMPOUNDS, BIOLOGICAL PROPERTIES – DOROTA MAŃKOWSKA, WIESŁAWA BYLKA
http: //herbiness.com/czarny-sloik (przepis na ziołomiód)

Goździkowiec korzenny

Goździkowiec korzenny (Eugenia caryophyllata v. Eugenia aromatica) to przyprawa znana z zimowych pierników, kompotu z dynii, świątecznych ozdób pomarańczowo – goździkowych, herbat rozgrzewających, grzańca, gorącej herbatki z miodem, pomarańczą i goździkiem…

Surowcem leczniczym i przyprawowym jest  nierozwinięty ususzony kwiat. Zawarty w ich olejku eugenol ma niezwykłe właściwości – przeciwbólowe, antyseptyczne, przeciwzapalne. Ich siła działania przeciwutleniającego jest ogromna – wśród produktów spożywczych goździki zajmują miejsce w czołówce. A skoro ta siła jest duża, do zalet goździków dopisujemy opóźnianie procesów starzenia skóry i hamowanie rozwoju nowotworów.

Goździki dostępne w sprzedaży doskonale nadają się do opisywanych zastosowań,  zawierają:

  • olejek eteryczny, ok. 15-20% , a w nim terpen eugenol (70-90%), kariofilen i acetyloeugenol,
  • garbniki (10%),
  • żywice (8%),
  • tłuszczowce,
  • woski i kwasy organiczne, głównie fenolowe,
  • mangan, żelazo, wit. A,C,K

Zastosowania:

  • ból zęba ( goździki należy żuć – 3-8 szt. dziennie)
  • ból gardła
  • zaburzenia trawienia, odbijanie, niestrawność
  • biegunka,
  • stany zapalne układu trawiennego;
  • nieprzyjemny zapach z jamy ustnej ( goździki należy żuć – 3-8 szt. dziennie)
  • stany zapalne skóry i błon śluzowych (okłady z naparów),
  • nadmierne pocenie się stóp –  kąpać stopy w wodzie z dodatkiem nalewki lub odwaru goździkowego,
  • przeciwpasożytniczo – dobrze połączyć z olejem z czarnuszki

Spożywanie:

  • suszone: najlepsze efekty w chorobach jamy ustnej daje żucie 2-3 goździków naraz w przypadkach:
    bólu zęba,
    zakażeń jamy ustnej,
    bólu gardła!!!
    nieświeżym oddechu;
    goździki można zmielić (tuż przed spożyciem, inaczej składniki czynne- zwłaszcza nieoceniony eugenol, szybciutko się ulotnią)  i posypywać nimi dania: zupy, sosy, mięso, ciasteczka
  • nalewka: połowę szklanki goździków zalać 400 ml wódki, pozostawić na 14 dni, odcedzić, pić 3-4 razy dziennie po 5 ml w 50 ml wody lub mleka.
    Nalewkę można dodać do kąpieli stóp lub stosować zewnętrznie; po umyciu nóg przetrzeć je nalewką. Przemywać skórę twarzy lub stosować do płukania po rozcieńczeniu – 1 łyżka nalewki + 150 ml wody. Nalewkę wcierać w bolące miejsca przy mięśnio-, nerwo- i stawobólach.
    nalewka odstrasza owady i roztocza 🙂
  • odwar: 2 łyżki goździków zalać 2 szklankami wody, gotować 5 minut, pozostawić na 15 minut i przecedzić.
    Stosować do kąpieli nóg, do płukania jamy ustnej i gardła przy stanach ropnych i zapalnych oraz przy nieprzyjemnym zapachu.