Archiwum kategorii: przeciwkaszlowe

Bez czarny – owoc

O bzie czarnym napisałam już kilka słów TU przy okazji omawiania zastosowania jego kwiatu, nie będę sie więc szczególnie powtarzać. Surowcem zielarskim jest i kwiat i owoc, a także mniej popularne i o mniejszym zastosowaniu kora i liście. W tym wpisie wyraźnie skupię się na owocach. Mają one troszkę inne zastosowanie niż popularny w infekcjach wiirusowych kwiat. Owoc bzu również działa napotnie i przeciwgorączkowo, szerzej natomiast działa na metabolizm i układ pokarmowy. Ze względu na obeccność pektyn, antocyjanow, kwasów owocowych, garbników, soli mineralnych, witamin owoce czarnego bzu mają właściwości napotne, moczopędne, przeczyszczające i przeciwbólowe. Jagody bzu oczyszczają z toksyn i szkodliwych produktów przemiany materii, działa odtruwająco. 
Owoc bzu czarnego zbiera się w pełni dojrzały z pewnych, czystych stanowisk z dala od dróg, suszy się go w temperaturze 60-80 stopni. Z owoców bzu robimy soki, dżemy, nalewki, intrakty, i tak jak kwiatów, owoców nie spożywa sie na surowo – dopiero po wysuszeniu lub obróbce termicznej toksyczne związki ulegają dezaktywacji.

Owoc bzu zawiera:

  • glikozyd – sambunigrynę,
  • kwasy (chinowy, chlorogenowy, jabłkowy- 1,18%, szikimowy),
  • węglowodany – ok. 6%,
  • witaminy z grupy B, wit. C i H,
  • karoten,
  • sole – ok. 1%,
  • pektyny – 3,5%,
  • garbniki – ok. 6%,
  • antocyjany,
  • około 60-100 mg witaminy C w 100 gramach owocu

Działanie:

  • reguluje wypróżnienia, lekko przeczyszczające
  • lekko przeczyszcza,
  • wzmacniające ogólnie,
  • napotne, przeciwgorączkowe,
  • odtruwające organizm,
  • moczopędne,
  • przeciwbólowe (w przypadku nerwo- i mięśniobóli),
  • żółciopędne,
  • rozkurczowe,

Wskazania:

  • zaparcia,
  • gorączka,
  • przeziębienie,
  • choroby zakaźne,
  • kaszel,
  • bóle nerwowe,
  • nieżyt oskrzeli i krtani,
  • skąpomocz,
  • zatrucia,
  • choroby wątroby i pęcherzyka żółciowego- lek wspomagająco,
  • choroby alergiczne

Suszone owoce: same jagody suszyć w uchylonym piekarniku w temperaturze 60-80 stopni. Im krócej tym lepiej. Przechowywać w szczelnym słoiku. Na przeziębienie znakomity jest napar z 2-3 łyżek owoców na szklankę wrzątku.

Owoce mrożone: mrozimy świeżo zerwane, czyste, dojrzałe, zdrowe owoce. Warto zamrozić je rozłożone dość luźno, a po 1-2 dniach gdy będą juz zamrożone przełożyć do torebek lub pudełek. Chodzi o to, aby owoce nie były ze sobą posklejane. 🙂 Można spożywać jako dodatek do herbaty, do deserów, z cukrem.
Owoce przed zamrożeniem można przetrzeć przez sito i mrozić w pojemniczkach do lodu. Soczek gotowy 🙂

Sok z bzu (sposób 1, tradycyjny):

Do dużego suchego słoja wsypywać warstwami świeże dojrzałe owoce bzu bez szypułek, przesypując każdą warstwę cukrem, ważne, aby ostatnią górną warstwą był cukier. Zapełniony słoik lekko docisnąć, przykryć nakrętką – nie zakręcać i postawić na parapecie na słońcu na 3 dni. Bez nie powinien fermentować. Po 3 dniach zlać sok, zagotować i przelewać do wyparzonych słoików lub butelek. Zakręcić, odwrócić do góry dnem do ostygnięcia.

Sok z bzu (sposób 2):
Dojrzałe, umyte jagody bzu zmiksować. Na 1 litr otrzymanego soku wsypać 30 dkg cukru, dobrze wymieszać. Przelać do butelek lub słoików, zakręcić. Wstawić do garnka z chłodną wodą i powoli podgrzewać, kiedy woda zacznie falować, sok utrwalać jeszcze przez 10 minut. Pić z herbatką lub jako sok do rozcieńczania.

Sok z bzu z alkoholem:

  • 2 szklanki owoców bzu
  • 4 szklanki wody
  • pól szklanki wódki, brandy lub innego

Wodę zagotować, wsypać owoce bzu i gotować na małym ogniu przez 20 minut. Przecedzić zawartość przez sito wyłożone złożoną gazą, resztę soku wycisnąć ręcznie. Sok gotować tak długo, az pozostanie około 1 szklanki płynu, zdjąc i ostudzić. Ciepły jeszcze sok przelać do wyparzonej i suchej butelki, dodać alkohol, zamknąć. Taki sok można przechować w lodówce przez około 2 miesiące. W przeziębieniu pic 3-4 łyżki dziennie z miodem, mlekiem, herbatką 🙂

Dżem z bzu czarnego:

  • 1 kg owoców bzu
  • sok z 2 cytryn
  • 15 dkg cukru trzcinowego
  • żelfix lub pektyna – dla osób, które nie lubią lejącego się dżemu

Owoce rozgnieść, dodać cukier i gotować około 5 minut aż do rozpuszczenia cukru. Na koniec dodać sok z cytryny, pogotować jeszcze minutkę, przekładać szybko do wyparzonych słoiczków. Taki dżem regularnie zjadany skutecznie przeciwdziała zaparciom.

Konfitura z bzu:

  • 2 kg.owoców czarnego bzu bez ogonków
  • 1 kg cukru (trzcinowyego)
  • 1/2 szklanki wody przegotowanej
  • 2 łyżeczki cynamonu
  • kilka goździków
  • sok z połowy cytryny
  • 3 łyżki ciemnej nalewki, wina lub wódki (opcjonalnie)

Owoce pogotowac z wodą około pół godziny, dodać pozostałe składniki (oprócz alkoholu) i gotowac do zgęstnienia ( w sumie około godziny). Pod koniec dodać 3 łyżki alkoholu, i gorące natychmiast przekładac do wyparzonych słoików. Odwrócić do góry dnem do ostygnięcia.

Lipa

Lipy to długowieczne drzewa o oszałamiającym zapachu. Na przeziębienie, gorączkę, dreszcze, nasze babunie zaparzały herbatkę lipową z malinowym sokiem i miodem, kwiatami bzu czarnego i owocami rózy. Napar z kwiatów lipy pomaga w kaszlu, zapaleniu gardła, krtani i oskrzeli, gorączce, chrypie, skurczach żołądka i jelit, działa także uspokajajaco i pomaga zasnąć.
Surowcem zielarskim jest zarówno kwiatostan lipy drobnolistnej i wielkolistnej (szerokolistnej) ale też świeżorozwinięte liście. Powinien być zbierany na początku i w czasie kwitnienia, aby w trakcie suszenia nie zawiązywały się owoce, koniecznie w czasie suchej pogody, z drzew rosnących z dala od ulic i miejsc zanieczyszczonych. Surowcem jest też owoc lipy, jednak rzadziej stosowany i mniej popularny.
Z lipowego drewna produkowany jest węgiel leczniczy, stosowany w leczeniu biegunek i zatruć.

Kwiatostan lipy zawiera:

  • kwasy fenolowe: kwas kawowy, galusowy, chinowy i kwas chlorogenowy,
  • flawonoidy-  rutyna, hiperozyd, kwercetyna,
  • olejek eteryczny- 0,02-0,1-0,38% a w nim: farnezol, octan farnezylu, geraniol, eugenol,
  • glikozydoester : tylirozyd, astragalina,
  • śluzy ok. 10%, (osłaniające, zmiękczające, przeciwkaszlowe, łagodzące),
  • fitosterole,
  • garbniki 2%,
  • pektyny,
  • terpeny,
  • sole mineralne,
  • witaminy,
  • seryna,
  • glicyna,
  • treonina,
  • kwas glutaminowy,
  • pektyny,
  • saponiny,
  • procyjanidyny,

Działanie:

  • przeciwgorączkowe i napotne,
  • rozkurczowe
  • moczopedne
  • wzmacniające na naczynia krwionośne
  • antyseptyczne
  • uspokajające (zwłaszcza dobra dla dzieci)
  • powlekające (w kaszlu, podrażnionym gardle)

Działanie po zastosowaniu zewnętrznie:

  • przeciwzapalne -(okłady na oczy z naparu w zapaleniu spojówek i powiek, suchości i piasku w oczach, zmęczeniu, obrzęku, przy cieniach i workach pod oczami),
  • antyseptyczne,
  • nawilżające ,
  • osłaniający,
  • wybielająco na cerę,
  • przeciwświądowe na skóre głowy – płukać głowę i włosy naparem

Napar: 1 łyżkę stołową kwiatostanów lipy, zalać szklanką wrzątku, po 20 minutach odcedzić i odcisnąć, pić 4-6 szklanek dziennie w przeziębieniu, gorączce, bólu gardla i kaszlu. Można dodać miód, sok z malin, sok z bzu czarnego.
Napar z lipy można podawać dzieciom: niemowlęta ważące 3-4 kg – 7,5 ml, 5-6 kg – 11-12 ml, 7-8 kg – 16 ml, dzieciom starszym podaje się 50-100-150 ml 4-5 razy dziennie zależnie od wieku.

W przeziębieniu warto połączyc lipę w równych częściach lub z przewagą lipy z innymi surowcami ziołowymi i pić taki napar:

  • kwiatostan llipy
  • liśc mięty
  • kwiatostan rumianku
  • lisc maliny
  • lisc poziomki
  • owoc i kwiat bzu czarnego
  • owoc dzikiej róży

Napary w przeziębieniu warto osłodzic miodem (słodzimy OSTUDZONE napary!!!), pić z dodatkiem cytryny i naturalnych soków :malinowego, z bzu czarnego, z rokitnika. Można wspierac się też stosując dobre, dopuszczone do stosowania doustnego olejki eteryczne, czyli 100% naturalne i posiadające atest PZH: olejek melisowy, olejek herbaciany, olejek cedrowy, olejek cyprysowy i olejek pichtowy hamują rozwój wirusów i bakterii. Najsilniej przeciwwirusowo działają olejek cedrowy i melisowy, mają udowodnione badaniami działanie.

Nalewka lipowa zalać świeże lub suche kwiaty alkoholem o temperaturze pokojowej, wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dziennie po 5-10 ml w wodzie lub w mleku z miodem. Nalewkę można wymieszać z miodem w proporcji 1:1, który zażywa się 4 razy dziennie po 1 łyżce.

Olej lipowy: pół szklanki świeżych kwiatów zalać 150 ml ciepłego o temp. 40o C oleju lub oliwy; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Olej lipowy stosuje się do celów kosmetycznych, zamiast mleczka oraz do produkcji domowej roboty kremow.

Miód lipowy jest jasny, ma łagodny kwiatowy zapach i lekko ostry smak, zawiera sporo substancji odżywczych. Regularne spożywanie miodu lipowego wzmacnia układ odpornościowy, wspomaga organizm w walce z infekcjami, ogranicza ryzyko wystąpienia chorób serca i krążenia, działa pozytywnie na układ nerwowy i pokarmowy, a także stabilizuje nastrój. Miód lipowy tak jak i napary z lipy poleca sie w przeziębieniach i grypie. Miód lipowy jest cenny w leczeniu osób z alergiami.
Napar lipowy z miodem lipowym lub lawendowym na mleku ułatwia zasypianie. Na godzine przed snem taki napar z miodem podobno działa cuda 🙂

źródła:
Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987
www.rozanski.ch/fitoterapia2.htm
Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990